मौरिससमा विदेशी कामदारको CSG: रोजगारदाताका लागि तलब जाँच

CSG का कुन दर लागू हुन्छन्?

CSG लागू हुने निजी क्षेत्रका सामान्य कर्मचारीका लागि Social Contribution and Social Benefits Act 2021 र MRA का निर्देशनमा निम्न मासिक दर छन्:

• Rs 50,000 सम्मको आधारभूत तलब।: कर्मचारी: 1.5%। रोजगारदाता: 3%।
• Rs 50,000 भन्दा बढी आधारभूत तलब।: कर्मचारी: 3%। रोजगारदाता: 6%, बढी भएको भागमा मात्र नभई सम्पूर्ण आधारभूत तलबमा लागू हुन्छ।

आधारभूत तलबमा अतिरिक्त पारिश्रमिक पर्छ तर अतिरिक्त समयको कामको भुक्तानी र भत्ता पर्दैनन्। कानुनले तोकेको वर्षान्त बोनसको छुट्टै हिसाब गर्नुहोस्। घरेलु सेवासहित केही वर्गमा विशेष नियम लागू हुन्छन्।

रोजगारदाता तुलना सूची: कामदारको वर्ग, CSG र PRGF

यो तुलना सूची निजी क्षेत्रको सामान्य रोजगारीका लागि हो। “लागू हुने” भन्नाले माथिका CSG दर लागू हुन्छन् भन्ने बुझिन्छ। तलब प्रणालीमा वर्ग तोक्नुअघि बहिष्करण जाँच्नुहोस्।

• मौरिससको नागरिक कर्मचारी।: CSG: लागू हुने। PRGF: तलका बहिष्करणका अधीनमा रही कर्मचारी योग्य भए रोजगारदाताले योगदान तिर्छ।
• विशेष बहिष्करण नभएको गैरनागरिक निवासी।: CSG: लागू हुने। PRGF: प्रवासी कामदारसहित गैरनागरिकलाई लागू नहुने।
• कर प्रयोजनका लागि निवासी नभएको गैरनागरिक।: CSG: कानुनले सन्दर्भ दिएको Income Tax Act को बसोबास परीक्षणअनुसार लागू नहुने। PRGF: लागू नहुने।
• निर्यातमूलक उत्पादन उद्यममा कार्यरत गैरनागरिक।: CSG: कर्मचारी र रोजगारदाता दुवैले सामाजिक योगदान तिरिसकेको अवस्थामा बाहेक, निरन्तर बसोबास दुई वर्षभन्दा कम हुँदा लागू नहुने; PRGF: लागू नहुने।
• सर्त पूरा गर्ने विदेशी ठेकेदारको कर्मचारी।: CSG: मन्त्रीले निर्धारण गरेअनुसार परियोजनाको कम्तीमा 50% वित्तपोषण विदेशी राज्यको अनुदान वा सहुलियत वित्तपोषणबाट हुँदा Work Permit धारकलाई लागू नहुने। PRGF: लागू नहुने।

निर्यातमूलक उत्पादनको छुटका लागि निरन्तर बसोबासको अवधिमा लगातार नौ हप्तासम्मको अनुपस्थिति पनि गणना गर्नुहोस्। मौरिससमा बसोबास कायम रहेको कुनै पनि अनुपस्थितिको अवधि पनि समावेश गर्नुहोस्। कटौती रोक्नुअघि MRA सँग बुझ्नुहोस्। निर्यातकर्ता भन्ने परिचय वा Work Permit मात्रले छुट स्थापित गर्दैन।

PRGF कसले तिर्छ?

योग्य कामदारका लागि रोजगारदाताले मासिक पारिश्रमिकको 4.5% PRGF योगदान तिर्छ। यो कर्मचारीको तलबबाट काटिँदैन। गणनामा आधारभूत तलब, उत्पादकत्व र उपस्थितिका बोनस तथा थप कामको भुक्तानी समावेश हुन्छन्। गणनाका लागि CSG को आधारको सट्टा PRGF को आधार प्रयोग गर्नुहोस्।

Workers' Rights Act 2019 को दफा 90 ले प्रवासी कामदार र गैरनागरिकलाई PRGF बाट बहिष्करण गर्छ। MRA ले १६ वर्षमुनिका कामदार, Rs 200,000 भन्दा बढी मासिक आधारभूत तलब र योग्य निजी पेन्सन व्यवस्थाका लागि पनि बहिष्करण उल्लेख गर्छ। व्यवस्थाका सर्त जाँच्नुहोस्। नागरिकता मात्रले PRGF योगदानको दायित्व स्थापित गर्दैन।

विवरण र भुक्तानी कहिले बुझाउने?

सामान्यतः CSG र PRGF का मासिक विवरण र विद्युतीय भुक्तानी अर्को महिनाको अन्त्यसम्म बुझाउनुपर्छ। Social Contribution and Social Benefits Act 2021 का दफा 6 र 7 ले मे र नोभेम्बरका CSG म्याद अगाडि सार्छन्। ती म्याद क्रमशः जुन र डिसेम्बरको अन्त्यभन्दा दुई दिनअघि पर्छन्। दिन गन्दा शनिबार र सार्वजनिक बिदा समावेश नगर्नुहोस्। MRA को पात्रो जाँच्नुहोस्।

1. प्रत्येक कर्मचारीको वर्ग निर्धारण गर्नुहोस्।: राष्ट्रियता, कर प्रयोजनको बसोबास मूल्याङ्कन, रोजगारी विवरण र छुटका प्रमाण सँगै राख्नुहोस्। अस्पष्ट बसोबास वा परियोजनाका विषय MRA समक्ष राख्नुहोस्।
2. निर्यातमूलक उत्पादनका अवस्था जाँच्नुहोस्।: निरन्तर बसोबासको हिसाब, अनुपस्थिति र योगदानको इतिहास अभिलेखमा राख्नुहोस्। परिस्थिति फेरिँदा योग्यता पुनः जाँच्नुहोस्।
3. हिसाब मिलाउनुहोस्।: कर्मचारीको कटौती र रोजगारदाताको खर्च छुट्याउनुहोस्। तलब सीमा, बोनसको गणना र योगदानका फरक आधार जाँच्नुहोस्।
4. विवरण बुझाउने काम पूरा गर्नुहोस्।: लागू म्याद पुष्टि गर्नुहोस्, तलब स्वीकृति लिनुहोस् र विवरण प्राप्तिको पुष्टि तथा भुक्तानी प्रमाण राख्नुहोस्। विवरण बुझाउने विशेष व्यवस्थाहरू छुट्टै जाँच्नुहोस्।

NPPF को स्थिति: तलब गणनामा के परिवर्तन गर्न सकिन्छ?

३० अक्टोबर २०२६ को स्थिति

• घोषणा।: Budget 2026-2027 ले १ जुलाई २०२७ देखि CSG र PRGF प्रतिस्थापन गर्ने नयाँ पेन्सन योजना प्रस्ताव गरेको थियो। तलबको योजना बनाइरहेका रोजगारदाताका लागि यो अझै प्रस्ताव नै हो।
• पारित कानुन।: अगस्ट २०२६ मा पारित कानुनअन्तर्गत NPPF योगदानका कुनै दर लागू छैनन्। Finance Act 2026 ले प्रतिस्थापन योगदान दर लागू गर्दैन।
• अबको कदम।: तलब गणना बदल्नुअघि कानुन र MRA का निर्देशन पर्खनुहोस्। अर्थ मन्त्रालय र MRA सँग आवश्यकताहरू पुष्टि गर्नुहोस्।

प्रतिस्थापन प्रावधान लागू नभएसम्म र MRA ले निर्देशन प्रकाशित नगरेसम्म हालको तलब गणना कायम राख्नुहोस्। प्रस्तावित दर वास्तविक तलब प्रणालीमा नराख्नुहोस्। घोषित मितिले स्वतः विद्यमान दायित्व अन्त्य गर्दैन।

बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू

सम्बन्धित पृष्ठहरू

• मौरिससमा मानव संसाधन परामर्श
• मौरिससमा विदेशी कामदार नियुक्ति
• उत्पादन तथा कपडा क्षेत्रका रोजगारदाता

आधिकारिक स्रोतहरू

• MRA, Contribution Sociale Généralisée (CSG), ३० अक्टोबर २०२६
• Social Contribution and Social Benefits Act 2021, Act 14 of 2026 सम्मका संशोधनसहित एकीकृत
• MRA, Guide on Portable Retirement Gratuity Fund, अगस्ट २०२५
• Workers' Rights Act 2019, Act 13 of 2026 सम्मका संशोधनसहित एकीकृत, दफा 90
• Annex to Budget Speech 2026-2027, १९ जुन २०२६, पेन्सन सुधारका प्रस्ताव
• Finance Act 2026, Act 14 of 2026, १२ अगस्ट २०२६ मा स्वीकृति प्राप्त